نفرموده است ، بلكه به دروغ به او بسته‌اند . امام فرمودند : به مردم بگوييد پدران من نيز چنين چيزى نفرموده‌اند بلكه اين روايات را به نام آنها جعل كرده‌اند . بعد امام عليه السّلام فرمود : هر كس قائل به تشبيه و جبر باشد كافر و مشرك مىشود و ما در دنيا و آخرت از او بيزاريم . امام پس از بيان اين مطالب ، آن روايات را ساختهء دست غلات دانسته و از شيعيان خواست تا آنها را از خود طرد كنند . « 1 » همين شبهات سبب شد كه امام رضا عليه السّلام به طور روشنى ضديّت موضع شيعه با اهل حديث را بر ملا كند و در تعابير گوناگونى ، با استفاده از فرمايشات امير مؤمنان عليه السّلام « 2 » و يا خودش عقيدهء تنزيه را تشريح فرمود . در اينجا نمونه‌هايى از آن را عرضه مىكنيم : امام به نقل از پدرانش و آنها از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده‌اند كه : ما عرف الله من شبّهه بخلقه ، و لا وصفه بالعدل من نسب اليه ذنوب عباده ؛ « 3 » هر كس كه خدا را به آفريدگانش تشبيه كند او را نشناخته و كسى كه گناهان بندگان را به او نسبت دهد او را عادل ندانسته است . اين روايت در نفى هر دو اعتقاد ( تشبيه و جبر ) گويا و روشن است . در روايت ديگرى امام عليه السّلام اعتقاد به تشبيه را كه به بدترين شكل در ميان اهل حديث رواج داشت ، اعتقاد كفرآميز ناميد . داود بن قاسم مىگويد : از على بن موسى الرضا عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود : من شبّه اللّه بخلقه فهو مشرك و من وصفه بالمكان فهو كافر . « 4 » هر كس خدا را به آفريدگانش تشبيه كند ، مشرك است و هر كس براى خدا قائل به مكان شود كافر است . در اينجا براى روشن شدن اين مطلب كه اهل حديث در مسأله تشبيه كار را به چه درجه از وقاحت كشانده‌اند ، بهتر است به برخى از روايات آنها اشاره‌اى داشته باشيم :

--> ( 1 ) . التوحيد ، ص 363 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 142 ( 2 ) . امام رضا عليه السّلام گاهى عينا خطبه‌هاى امير المؤمنين عليه السّلام را نقل مىفرمودند ؛ نك : التوحيد ، ص 69 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 121 ( 3 ) . التوحيد ، ص 47 ( 4 ) . التوحيد ، ص 69